Պատահական խոհեր՝ Կեանքի ճանապարհ, պարուսակը կամ դագաղը,

 Այս պատահական խոհերը ստացած եմ Գրիգոր Գրաճեանէն, Լիբանան։ Զանոնք կը վերատադրեմ այստեղ։ վահէ Յ Աբէլեան

Կեանքի ճանապարհ՝

 

Ահաւասիկ Վ. Թէքէեանէն իմաստալից բանաստեղծութիւն մը։

 

«Բարձրացում

Եթէ կրնաս՛ բարձրացի՛ր, բայց գիտե՞ս ո՛ւր, մինչեւ ո՞ւր,

Եւ քեզի հետ ուրիշներն՝ եթէ կրնաս՛ բարձրացուր,

բայց մինչեւ ո՞ւր, մինչեւ ո՞ւր...:

Հաւատալով թէ կրնաս՛ օն, բարձրացի՛ր քա՛ջ տղաս,

Սակայն քանի վեր ելլես՛ պիտի մսիս ու դողաս,

Մնաս մինա՜կ, խեղճ տղաս...:

Կարենայի՜ր դուն եթէ բարձրացնել քեզի հետ

Սիրուած քանի մը հոգի մինչեւ գագաթն արփաւէտ,

Մինչեւ սէրը քեզի հետ...

Կարելին այդ է միայն, անրջակա՜ն կարելին,

Բարեկամնե՛ր  որ մէկտեղ կ՛ուզեն, կը զգան, կը խորհին

Անկարելին, կարելին...

Միմիայն ա՛յս, մնացեալն ամբողջ պատրանք է, հոգի՛ս,

Մի միայն այս, ու անոր գուցէ երբե՛ք չհասնիս,

Անոր իղձովը մեռնիս...»

Վահան Թէքէեան

Մարդկային կեանքի ընթացքը, տեւողութիւնը կամ ուղին կարելի է նմացնել ճանապարհի մը, երբրեմն ընդարձակ եւ ուղիղ, այլ պարագաներուն՝ արահետանման, դարձդարձիկ, օձապտոյտանման: Ելեւէջներ, փապուղիներ, անհարթ մակերեսով, խորտուբորտ, մինչեւ իսկ փակուղիանման ճանապարհային բաժիններ անխուսափելի են:

Կեանքի մեկնարկագիծէն մինչեւ վախճան-վերջ, կայ նաեւ սանդուխ, որու աստիճաններէն վեր կը բարձրանայ ենթական, մատ առ մատ:

Վերելքը հրապուրիչ է, քաշողական եւ յաճախ մարտահրաւէրային: Սանդուխը ինքնին կրնայ ըլլալ խաբուսիկ եւ թակարդներով լեցուն. աստիճանի մատները կրնան ըլլալ ո՛չ հաստատուն, այլեւ փխրուն: Այս բոլորով հանդերձ ենթական անզուսպ կերպով կը բարձրանայ վեր, միշտ վեր:

Սակայն զգոյշ. Ինչպէս առածը կ՛ըսէ. « մարդ որքա՜ն բարձրանայ անկումը կ՛ըլլայ ուժեղ եւ քանդիչ»:

Քիչերն են, որոնք գիտեն պատուով կանգ առնել որոշ բարձրութեան վրայ. գիտնալ եւ համեստօրէն արժէւորել բարձրադիր դիրքն ու պաշտօնը: Եւ մանաւանդ՝ քիչերն են, որ իրենց հետ կը բարձրացնեն նաեւ ուրիշներ.

***

La valise ou le cercueil ( պայուսակը կամ դագաղը)

Պատմութեան մէջ հանրածանօթ ղեկավարներու կողմէ խօսքեր կան, որոնք երբեմն խեղաթիւրուած կերպով ներկայացուած են եւ կամ, պարզապէս վերագրումներ են:

Վերեւի նախադասութիւնը թիւրաբար կը ներկայացուի եւ կը տարածուի ենթադրաբար ըսուած Ֆրանսայի նախագահ Շարլ Տը Կոլի կողմէ 1958 թուականին երբ ան Ալճերիա այցելած է:

Արդարեւ՝ Շարլ տը Կոլ 1958 Յունիս 4-6 Ալճերիա տուած այցելութեան ընթացքին, ֆրանսացի գաղութարարներու հոծ բազմութեան խօսած է ճառ մը, շեշտելով հետեւեալ կէտը. ' Je vous ai compris ' (ես հասկցած եմ ձեզ): Ֆրանսացի գաղութարարներ այս խօսքը թարգմանած են, թէ նախագահը կը հասկնայ զիրենք եւ կը զօրակցի. իսկ ալճերիացիներ այլ ձեւով ընկալած են զայն. թէ՝ Տը Կոլ կը հասկնայ եւ զօրակցի ալճերիացիներու մղած անկախութեան պայքարին:

Իրականութեան մէջ ' La valise ou le cercueil' ազդարարութիւնը ստեղծուած եւ տարածուած է ֆրանսացի գաղութարար զինեալ կազմակերպութեան (OAS, Organisation Arme՛e Secre՝te) կողմէ Ալճերիացի մահմետականներուն զգուշացնելով ընտրել «պայուսակը կամ դագաղը». այսինքն երկիրը լքել եւ հեռանալ պայուսակ մը ձեռքերնին, եւ կամ դագաղ մը:

Ալճերիական անկախութեան պատերազմին, ֆրանսացի գաղութարարները (բնիկ ալճերիացիներու կողմէ վարկաբեկիչ pied noire վանկարկումը ստացած), մասնաւորաբար ֆրանսամետ  ծայրայեղականները՝ վայրագութեամբ եւ մոլեգնութեամբ տարուած կ՛երեւակայէին Ալճերիոյ տէրն ու տիրականը դառնալ:

Ներկայիս քաղաքական զուգահեռ ստեղծելով կրնանք ըսել, որ իսրայէլցիներ, - շրջապատուած բնիկ եւ տեղացի արաբ- իսլամ ժողովուրդներով - pied noire-ներու տրամաբանութեան կը հետեւին զէնքի ուժով պատգամ տալով. ' la valise ou le cercueil':

Լիբանանի հարաւը՝ իսրայէլցիներու վարած քաղաքականութիւնը լաւագոյնս կ՛ապացուցէ անցեալին, pied noire-ներուն որդեգրուած ոճրային միջոցառումներուն:

***

Այսքա՜ն ալ անզգամութիւն ՇԱ՜Տ է:

Մենք, հայերս, ահաւասիկ 21-րդ դարուն, շատ չենք տարբերիր անապատին մէջ շուարած եւ կորսուած իսրայէլցիներէն, երբ Լուսաւորչի տօնին՝ ազգութեամբ պարթեւ Գրիգորի մասունքէն կտոր մը ամփոփուած ոսկիէ աջի մէջ պաշտամունքի առարկայ կը դարձնեն:

Կը հասկնանք եւ կ՛ընդունինք այն առասպելը, երբ Գրիգոր լուսաւորիչ օձերով եւ կարիճներով լեցուն խոր վիրապի մը մէջ կը նետուի եւ 13 տարի ետք անվնաս դուրս կը բերուի անկէ: Եւ այսպիսով Գրիգոր քրիստոնէութիւնը կը տարածէ Հայաստանի մէջ:

Սակայն, միամիտ ժողովուրդը խաբել եւ անոր զգացումներուն հետ խաղալ, այս արդէն անպարկեշտ արարք է: Անմիտ եւ անհեթեթ է նաեւ երբ Լիբանանի այս անցուկ օրերուն անօթի, անպաշտպան, եւ խեղճացած հայերուն ստիպել պաշտել ոսկիէ աջը:

 

 

 

 

 

Թորոս Սիրանոսեան և Աւետիս Տէմիրճի պապուկ

Հետեւալ երկու գրութիւնները ստացայ Գրիգոր Գրաճեանէն, Լիբանան։  Վահէ Յ Աբէլեան 

Թորոս Սիրանոսեան

« Գարանթինայի թիթեղածածկ տան մը մէջ ապրող երեխայ մը, որ հասաւ աշխարհի կարեւորագոյն բեմերը»:

Վերջերս ( Մարտ 11 ) մահցած Թորոս Սիրանոսեանի՝ ինքն իր մասին խօսքն է:

Արդարեւ՝ Թորոս Սիրանոսեան,- եւ քանի՜-քանի- իր նմաններ ( «մանկութիւն չունեցող մարդիկ») իրենց մանկութիւնն ու պատանեկութիւնը ապրեցան Գարանթինայի գաղթակայանին մէջ: Տախտակաշէն ու թիթեղածածկ խրճիթներէն, ցեխոտ ու փոշոտ արահետներէն, Գարանթինայի «ընկերային ճահիճէն» բարձրացան վե՛ր, շա՜տ վերերը իրենց հետ բարձրացնելով նաեւ հայու արժանապատուութիւնը, առասպելի վերածելով հայուն կամքը, տոկունութիւնն ու հանճարը:

Մի միայն տեղւոյն փայտաշէն եկեղեցիի հովանիին տակ՝ «Մեսրոպեան վարժարան» յաճախած, աշակերտը գիտէ, թէ ի՜նչ կը նշանակէ գրեթէ ոչինչէն «մարդանալ», մարդավայել կեանք մը ունենալ ու շարունակել բարձրանալ: Ան, որ չէ լսած թաղեցի մունետիկին կանչը՝« հէ՜՜յ միլլէթ, Արթին աղային «մաղազա»-ին ( խանութին) մէջ միսին նիւկին երեք ղուրուշ է»: Կամ երեկոյեան «չէմէն »

( պաստրմայ միսը պարուրած կծու եւ ախորժահամ քսուկը) ծախողի « չէմէ՜՜ն- չէմէ՜՜ն» կանչը, կամ  գարնան՝ դէպի երկինք չէ թռցուցած ճարտար տղոց կողմէ ծովեզերքը աճող եղեգով պատրաստուած թռուցիկը, չի գիտէր, թէ Գարանթինան ի՜նչ վայր էր:

Գարանթիայէն դէպի աշխարհ բացուած մարդոցմէ ոմանք, չեն ուզեր յիշել-յիշատակել իրենց անցեալը: Այդ, դերեւս, իրենց իրաւունքն է հաւանաբար բարդոյթ մը ծածկելու: Իսկ ուրիշներ,- շա՜տ-շատեր,- հպարտութեամբ կը յիշեն իրենց անցեալը եւ կը շարունակեն սքանչելի վերելքը: (տես ագոյցը)

***

Աւետիս Տէմիրճի պապուկ

Օրին մէկը՝ Մուսա լեռան բնակիչ Աւետիս Տէմիրճի պապուկին հեռաձայնեցի, հալ-քէֆ հարցնելու, աչքի տեսողութեան մասին իմանալու, հին-հին պատմութիւն կամ դրուագ մը լսելու։

90 տարիքը անցած Աւետիս, իր յատուկ սրամտութեամբ հարցումներ հարցուց.

— Հելէ դուն ինծի ըսէ՝ աշխարհի հայերէն մեռնո՞ղը շատ է, թէ՞ աննպատակ ապրողը։

— Ուրա՞խը շատ է, թէ՞ տխուրը։

— Հոգիով հարո՞ւստը շատ է, թէ՞ աղքատը։

— Խելացի հա՞յը շատ է թէ՞ սարսախը։

Խնդացի. ինք ալ  հրճուած էր իր հարցումներէն։

Հիմա Աւետիս պապուկը չկայ, եւ ես յիշելով իր հարցումները բարձրաձայն կը պատասխանեմ,

— Աննպատակ ապրո՜ղը, տխո՜ւրը, հոգիով աղքա՜տը, սարսա՜խը...

  

Ացոյց (link): Մահացաւ Լիբանանի Մշակութային Կեանքի Գործիչներէն Թորոս Սիրանոսեանը,  https://www.aztagdaily.com/archives/682368

LIVE: March 21, 2014 attach on Kessab

Kessab central town

 Attached is the only recording of the attack on Kessab on March 21, 2014. It was recorded by Badveli Sevag Trashian. Against the tranquility of the village, the chipping of the birds and the gun shots can be heard. HAVE YOUR SOUND SETTING ON HIGH.

                                              THE RECORDING

LIVE: the March 21, 2014 attack on Kessab

 

Attached is the only recording of the attack on Kessab on March 21, 2014. It was recorded by Badveli Sevag Trashian. Against the tranquility of the village, the chipping of the birds and the gun shots can be heard. HAVE YOUR SOUND SETTING ON HIGH.

Samvel Shahramanyan, an accidental figure

 Vaհe H Apelian

Samvel Shahramanyan is an accidental figure in Armenian history who came onto the Armenian history’s stage as a leader Armenia could not afford. I note this as a conclusion because I followed Samvel Shahramanyan as best as any Diaspora Armenian interested in Armenia could have at this historical junction.

I followed Samvel Shahramanyan’s election as president of Artskah, his Inaugural speech in Artsakh National Assembly, his complete reversal from the speech he gave and signing the liquidation of the Republic of Artsakh, his escort to Armenia by Russian forces 

Here is a summary in chronological order, as to what transpired during those fateful 52 days, from August 7 to September 28, 2023 in Artsakh and then up to May 17,2025 in Armenia.

August 7, 2023, Tavit Ishkanian was elected speaker of the Artsakh National Assembly.

September 1, 2023, Arayik Harutyunyan, the popularly elected president, resigned.

September 10, 2023 Samvel Shahramanyan was elected president by the Artsakh national assembly.

September 11, 2023, Samvel Shahramanyan gave his presidential inaugural speech to the national assembly. Armenian pundits in the Diaspora welcomed the change of Artsakh governance and one of its most ardent analysts likened it, in ARF newspapers, to a snow ball that will continue rolling down and take over or roll over Yerevan.

September 17 -20, 2023, in complete reversal to his presidential inaugural speech, Samvel Shahramanyan signed the Artsakh capitulation and the exodus of the Armenians began, abandoning historic Artsakh that ceased to have its native Armenian inhabitants it had throughout history.

In Armenia I followed his interview on Artsakh television station in Armenia, his meeting the Armenian government officials that he will not meddle in politics in Armenia. And finally, on May 17, 2025, I followed him willingly accept to act as the president of Republic of Artsakh in Armenia, the same republic he abolished and side with the opposition throwing the gauntlet at the government of Armenia

I had named my blog as “Samvel Shahramanyan, a veritable enigma,” But I concluded that he is not an enigma. He simply is an accidental figure who was thrown, on his own will, onto the modern Armenian history, when Armenian history could not afford to have him or anyone else like him.  

I remain reminded of Prof. Z.S. Andrew Demirdjian, who titled an article he wrote, “ABANDONING ARTSAKH WILL HAUNT ARMENIANS FOR EVER”. 

For those interest to read further, I attached below the blogs I wrote about Samvel Shahramanyan.

                                                ***

1.  Samvel Shahramanyan: Inauqural speech 

l (Sunday, September 10, 2023)

https://vhapelian.blogspot.com/2023/09/lachin-corridor-test-of-wills.html 

2. From Arayik Harutyunyan to Samvel Shahramanyan: What changed?: (Sunday, September 10, 2023)

 https://vhapelian.blogspot.com/2023/09/from-arayik-to-savel-what-changed.html

3. Samvel Sharamanyan: Nothing of this sort has happened in our tortured history: (Wednesday October 11, 2023)

 https://vhapelian.blogspot.com/2023/10/nothing-of-this-sort-has-happened-in.html

4. Shahramanyan: An accidental figure: (Monday November 6, 2023)

 https://vhapelian.blogspot.com/2023/11/an-accidental-figure.html

 

5. Samvel Shahramnayan: An Unusual meeting with Civil Contract representatives:  (November 28, 2023)

https://vhapelian.blogspot.com/2023/11/an-unusual-meeting-samvel-shahramanyan.html

 

6. Samvel Sharamanyan: One free in Yerevan and 8 imprisoned in Baku, (Thursday, January 16, 2025)

 https://vhapelian.blogspot.com/2025/01/one-free-in-yerevan-and-8-imprisoned-in.html

 

6. Samvel Shahramanyan:  Recalling Artsakh history: Remembering Samvel Shahramanyan's inaugural speech 

(Friday January 10, 2025)

 https://vhapelian.blogspot.com/2025/01/recalling-history-remembering-samvel_10.html

7. Samvel Shahramanyan throws the gauntlet   Recalling Artsakh history:  

(Saturday April 19, 2025). https://vhapelian.blogspot.com/2025/04/samvel-shahramanyan-throws-gauntlet_19.html

Snowballing for the follies

 Vaհe H Apelian

Today early in his press conference, in response to a reporter’s inquiry, the PM Nikol Pashinyan restated his stand as to what transpired in Artsakh a few weeks before the September exodus of Artsakh Armenians.

Yes, indeed, at that time, the present opposition to the Nikol Pashinyan led government in Yerevan, heralded the resignation of Artsakh President Arayik Harutyunian, which came at the end August.

 The Diaspora ARF press joined the chorus and likened the change to a rolling snowball that should not melt but that it would roll down and take over Yerevan.  The actual title of that article was “Նոր ձիւնագնդակը պէտք չէ հալէ  - The new snowball should not melt”. That article is dated August 31, 2023 and is embedded in the link below,

 Even Kantsasar, the Aleppo prelacy journal affiliated with ARF, joined the chorus and reproduced the same article, as if that was a burning issue to poverty-stricken Aleppo Armenian community and the community needed, much like a hole in its head, to be led against the Nikol Pashinyan government.

 But the snowball turned into a fireball that incinerated Artsakh.

Read the link below. It is the blog I wrote in response to such a folly, on September 25, 2023 and titled it “The snowball that turned into a fireball.”

Link: “The snowball that turned into a fireball.”https://vhapelian.blogspot.com/2023/09/the-snowball-that-turned-into-fireball.html

                                                                    ***

                                             ***

The snow ball of the follies

 Vaհe H Apelian

The haunting image of the exodus from Artsakh

A short while ago I watched PM Nikol Pashinyan's press conference. In response to a reporter’s inquiry, the PM Nikol Pashinyan restated his stand as to what transpired in Artsakh a few weeks before the September exodus of Artsakh Armenians.

Yes, indeed, at that time, the present opposition to the Nikol Pashinyan led government in Yerevan, heralded resignation of Artsakh President Arayik Harutyunian, which came at the end August.

 The Diaspora ARF press joined the chorus and likened the change to a rolling snowball that should not melt but that it should roll down and take over Yerevan.  The actual title of that article was “Նոր ձիւնագնդակը պէտք չէ հալէ  - The new snowball should not melt”. That article is dated August 31, 2023 and is embedded in the link below,

 Even the Aleppo prelacy journal affiliated with ARF, joined the chorus and reproduced the same article, as if that was a burning issue to the poverty stricken Aleppo Armenian community and the community needed, much like a hole in its head, to be led against the Nikol Pashinyan government.

 But the snowball turned into a fireball that incinerated Artsakh.

Read the link below. It is the blog I wrote on September 25, 2023 and titled it “The snowball that turned into a fireball.”

Link: “The snowball that turned into a fireball.”https://vhapelian.blogspot.com/2023/09/the-snowball-that-turned-into-fireball.html

                                                ***