Dedicated to those named after Vartan and his combatants.

 Dedicated to Vartans, Vahans and to all those named after the combatants with Vartan and Vahan Mamigonian at the Feast of Vartanants today.

The attached is Googe translation of one of the most heart wrenching song dedicated to Vartan and his combatants. The difficult song is ably sung by the talented Kevork Gagossian, i who passed away at his young age. (see link below)

 

Lyrics: Raphael Patkanyan (see the link below)

Music: N. Shahlamyan

 

Went Silent.

The clouds came and covered the sky

And they took away the moon from my eyes, snatched it away,

I was left alone, my soul upset,

My hands in my lap, my head dropped.

 

And then every evening

I go to the peaceful rising of the moon.

Looking at its sad face,

I am reminded of the miserable state of my nation.

 

Oh, shine, shine, sad looking moon

Perhaps, with your shining, you may impart shine to  the Armenian.

 

Tell many about Vartan's death,

Or how the throne of the Armenian nation was lost,

Or with what noble love Vartan loved

The motherland - the Armenian world.

 

 

 

Խոսք: Ռաֆայել Պատկանյան

Երաժշտություն: Ն․ Շահլամյան

 

Լռեց։

Ամպերը եկան ծածկեցին երկինքն

Ու լուսինն աչքես խըլեցին, խըլեցին,

Մընացի մենակ՝ հոգիս վրդոված,

Ձեռներըս ծոցիս, գլուխըս քարշ արած։

 

Եվ այնուհետև ամեն իրիկուն

Մընում եմ լուսնի խաղաղ ծագելուն.

Նորա տխրամած դեմքը նայելիս՝

Հիշում եմ թըշվառ վիճակը ազգիս։

 

Ա՜խ, ցոլա՛, փայլե՛, տըխրադեմ լուսին,

Գուցե, քու փայլից փայլ տաս և հային:

 

Պատմե շատերուն Վարդանի մահը,

Կամ՝ ինչպես կորավ հայ ազգի գահը,

Կամ՝ ինչ վեհ սիրով սիրում էր Վարդան

Մայրենի հողը - աշխարհ Հայաստան։

 

Link: Gevorg Gagossian in “Three Tenors”: https://vhapelian.blogspot.com/2017/11/three-tenors.html

 

Link: Raphael Patkanyan in “ARMIASHKA, Kamar Katiba, and Mikayel Nalbandian”: https://vhapelian.blogspot.com/2025/09/armashkia-kamar-katiba-and-mikayel.html

Սփիւռքահայ կրթական ծրագրին համար անհրաժեշտ գիրք մը

Վահէ Յ Աբէլեան

 Սփիւռքահայ կրթական ծրագրին համար անհրաժեշտ գիրք մը 

Ակնարկս, Ամերիկահայ բանասատեղծուհի Թենի Արլէն-ին (1991 - 2015) ՚«Կիրգով ըսելու՝ ինչո՞ւ հոս եմ» գիրքն է որ հրատարակուեցաւ Երեւանի մէջ՝ 2021-ին, Դոկտ. Կիւլլիւճեանին խմբագրութեամբ եւ Գալուստ Կիւլպէնկեան Հիմնարկութեան աջակցութեամբը։ Իսկ քանի մը ամիս առաջ, գիրքին Անգլերէն թարգմանութիւնը լոյս տեսաւ որպէս երկլեզու հրատարակութիւն։ Թարգմանութիւնը կատարած է եղբայրը՝ Դոկտ. Ճեսի Արլէնը, տեղադրելով գիրքին մէջ նոր յայտնուած բանաստեղծութիւններ ինչպէս նաեւ գիրքին գնահատականք եւ ակնարկ Թենի Արլէն-ին երեւոյթին մասին։ 

Դոկտ. Յակոբ Կիւլլիւճեանին, որ եղած է Թենի Արլէնին ուսուցիչը եւ խորհդրատուն այսպէս գնահատած է գիրքը՝ «մօտ 120 տարիներու ընթացքին հայերէնով ստեղծուած ու լոյս տեսած գեղարուեստական գրականութեան առաջին հատորն է այս գիրքը (գրուածքային բովանդակութեան եւ ծաւալի աւանդական հասկացողութեամբ), որ արտադուած ըլլայ ամերիկածին անձի մը կողմէ։» Իսկ «Թենի Արլէն դուստրն է Թիմ Արլէնի եւ Թէմմի Շօուարլէթի ու կրտսերը քոյրը՝արդէն իսկ իր հայագիր գրութիւններով հրապարակ ելած Ճեսի Արլէնի։ Մեծ հայրն է որ Առաքելեան մականունը փոխած է Արլէնի։  Ծնած է ու մեծցած Գալիֆորնիա, հեռու հայկական շրջանակներէ՝ Ռիվըրսայտէն մինչեւ կեդրոնական Գալիֆորնիոյ Սան Լուիս Օպիսփօ քաղաքը։ Հայերէն բացառձակապէս անտեղեակ, քսան տարեկանին է որ կը տեղափոխուի Լոս Անճէլըս, եւ UCLA Համալսարանին մէջ կը սկսի արեւմտահայերէն լեզուի եւ գրականութեան դասընթացքներու. »

Թենի Արլէն-ին դէպի հայ լեզուն վերադարձը գնահատելու համար անհրաժեշտ է անդրադառնալ որ կար ժամանակ երբ Ամերիկահայ գաղութին մէջ հայերէնի - ակնարկս միշտ արեւմտահայերէնին է – պահպանման պայքարը կորսուած (lost cause) կը նկատուէր։ ԻսկԱմերիկահայութիւնը, որ միշտ առատաձեռն եղած է, հսկայական ներդրումներ կատարեց որպէսզի մենք ունենանք հայ դպրոցներու ցանցը Միջին Արեւելքի մէջ, ներառեալ՝ Պէյրութի Նշան Փալանճեան Ճեմարանի իրականացումը, որուն համար ակնարկած է Ծառուկեանը իր «Մեծեր եւ Միւսները» գիրքին մէջ։

Գաբրիէլ Ինճէճիկեանը հանդիսացաւ Ամերիկահայ դպրոցին ռահվիրան կամ նախակարապետը։ Գաղափարը այնքան արտառոց էր որ Լիբանանի «Այգ» թերթը, իր «բանբասանք կամ բանը ասանք» սիւնակին մէջ անդրադարձաւ Գաբրիէլի՝ Քալիֆորնիոյ մէջ դպրոց մը բանալու արտառոց գաղափարին։ Մնացեալը սփիւռքահայ պատմութիւնն է, եւ ներկայի Ամերիկահայ կրթական իրողութեանը, ամէնօրեայ դպրոցներով եւ համալսարաններու մէջ հայագիտութեան կաճառներով։ իսկ Թեմի Արլէն-ը արգասիքն է այդ հարթուած ուղիին։ 

Բայց Թենի Արլէն եւեոյթին մասին սփիռքահայ հայատառ մամուլը եւ սփիւռքահայ դպրոցը չամդրադառձան այն տարողութեամբ որ երեւոյթը արժանի էր։

Թենի Արլէն-ը արդարացուց հայ կրթական աշխատանքը Ամերիկայի մէջ, այնպէս ինչպէս՝ իբր հայ դպրոցի սաներ Նոպէլեան մրցանակի դափնեկիր Դոկտոր Փաթափութեան եւ նոր գիտութիւններու ռահվիրայ Նուպար Էֆէյեան արդարացուցին սփիւռքահայ դպրոցի հիմնական առաջադրանքները։ 

Թէնի Առլէն-ին, «Կիրքով Ըսելու ինչո՞Ւ հոս եմ” գիրքը այսուհետեւ պէտք է իր արժանի տեղը գրաւէ սփիւռքահայ դպրոցներու դասագիրքերու ցանկին մէջ։ Պատճառներ որ այդպէս պէտք է ըլլայ շատ պարզ եւ հասկնալի ըլլալու են, կրկնութեան կարիք չկայ։ Թենի Արլէն երեւոյթին մասին, որպէս անձ եւ որպէս գրական ժառանգ, կարելի է դասաւանդել նախակրթարանի դասարաններէն ներս եւ ուսումնասիրելով գնահատել վերի կարգերու դասարաններուն մէջ։ Դպրոցներուն համար հաւանաբար նախընտրելի է որպէս դասագիրք գործածել երկլեզու հրատարակութիւնը, է։  Գիրքին համար միշտ կարելի է կապ պահել եղբօրը՝ Ճեսի Արլին-ին հետ, տնօրէնը The Krikor and Clara Zohrab Information Center-ին 

 

John Armenian for Congress

Vahe H. Apelian   

My classmate and friend John Armenian is running for U.S. Congress. As a candidate he will be sworn sometime at the end of this year or early next year. I plan to attend the ceremony. 

John Armenian’s friends and classmates know him as “Ohan.” Ohan is of Armenian origin, derived from "Hovhannes," which is the Armenian version of John, which comes from the Hebrew "Yochanan," meaning "God is gracious." Whether John, Hovhannes or Ohan, the name carries the meaning of "God is gracious" or "gift from God." John Armenian is a gift. 

Let us face it. John Armenian is not a spring chicken. He is hovering around his eighth decade. I am inclined to believe John will outlive many congressmen. His paternal Uncle Parsegh is over one hundred years old. Last year when we visited John’s uncle Parsegh in New Jersey, he mused about the closure of the local Armenian nursing home, which he said could have come for use to him in his old age. I am sure, John will outshine the rest of his colleagues in the U.S. Congress with his powerful intellect. 

John was the brightest student in our class. He was also driven, punctual to a fault for his friends, and challenging. Here are some of our shared anecdotes. 

In high school, we were once on a general knowledge contest team. The question was: “What was the length of the Great Wall of China?” He had us scrabble a number and fictitious unit. When the answer was read and no team won, John immediately made a conversion calculation with his unit of measure being equal to so many miles or kilometers. He insisted on scoring us accurately. The question had not specified the unit of measure. A commotion ensued which was settled when the question was deemed wrong and removed from the score. 

If you can ever figure out SEND + MORE = MONEY, know that John did just that in our junior HS year. As a member of the science club, he challenged the rest. 

John can also be political and run a successful campaign. During our HS years at the Armenian Evangelical College, we were members of the ARF Zavarian Student Association that was traditionally run by the Djemaran students. We made a pact to snatch the leadership from them. John, Vicken Hovsepian (now in Canada) and I, ran a yearlong campaign by recruiting new members from our high school. We won the election. Although three of us were equals, we knew that John was first among equals. Thus, we appointed/elected him president of the association. He has been charting his own course since and is running as an “Independent Centrist for the People, not Party. Common Sense Solutions, not Politics”

When we graduated from high school, it was customary to pick a graduation motto and note the subject the graduating student intended to pursue. He was contemplating to have for his graduation motto “Science is not a sacred cow. Science is a horse. Don’t worship it. Feed it.” He had also indicated that he would study physics in college. I am not sure whether he chose that motto, but after graduation, he studied physics at the American University of Beirut. After receiving his undergraduate degree in physics, he did graduate work at Tufts University in Boston. Not long after graduation, he moved to California where he was first employed in aerospace engineering. He later established a consulting firm. 

In his congressional election campaign brochure John wrote: “For 40 years, I solved complex problems for America's national defense—developing cutting-edge aerospace technologies, holding top-secret DoD clearances, founded my own R&D firm, and earned NASA recognition for contributions to the Hubble Space Telescope. I didn't build aerospace systems by picking political sides. I built them with data, logic, and rigorous problem-solving.” 

John has two college graduate daughters, one of whom is a medical doctor. She graduated the same year as our son graduated as a pharmacist, both in Boston. John also has three grandchildren, who attend California public schools. He is fluent in four languages. He is running, in his own words, “as an independent with no party bosses, no political debts, and one clear mission: bring the same disciplined, systems-level thinking that builds large, complex systems to the work of governing for the people.” 

John has financed his campaign thus far. I am sure he will need support and an ever-expanding base. Those who would like to support him may join his team. I have attached his campaign link below.  Ordinary people can do extra-ordinary things together, he claims.

On election day we will learn whether John won. But knowing him, I can unequivocally state that Ohan John Armenian is already a winner. The question is whether the U.S. Congress will also be a winner by having him in its ranks.  

Link: John Armenian for U.S. Congress: https://www.johnarmenian.com/?fbclid=IwY2xjawP2zRdleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFjMXkybTdBek83d05ETWlZc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHn_Q8VlceWR1NaeNNvOoE1o2vBGrwoiMqFOxCF2iS_X0glzBCcRezp-sHWaW_aem__JMaOoXK5v5Wete_dIrSig

If you are tired, overwhelmed

Բնագիրը կցուած է. Vaghenag Tarpinian brought  All Armenian Poet Hovhannes Toumanian's  poem to my attention. The translation is mine. Vaհe H Apelian

Courtesy chatGPT

If you are tired, overwhelmed

Hovhannes Toumanyan

 

If you are tired, overwhelmed

By the endless worries of life,

If you are tormented, despised

By your burning love.

 

If a sinister event in life,

A shame oppresses you,

Or bitterly disappointed

You hate and loathe life,

 

Know well, all is useless

They will only drain you,

Do not exhaust the strength of your soul,

With short-sighted thinking.

 

Be calm, pray,

Be always forgiving

Let your crying not rejoice

Your enemy callous.

 

The pain of life, the game of fate,

The hatred of the unforgiving,

Believe, they are never worth

The resentment of your heart.

 

And that heart was not given to you,

So that you would wear out every day,

Therein will live God,

Not the pains anew.

1891

 

***

 

Թե հոգնել ես հաղթահարված

Յովհաննես Թումանյան

 

Թե հոգնել ես հաղթահարված

Կյանքի անվերջ հոգսերով,

Թե տանջվում ես արհամարհված

Բոցավառվող քո սիրով.

 

5 Թե կյանքի մեջ մի չար դիպված,

Մի ամոթ է քեզ ճնշում,

Թե չարաչար հիասթափված

Կյանքն ատում ես և գարշում,

 

Լավ իմացիր, ողջ անօգուտ

10 Պիտի հուզեն միմիայն քեզ,

Մի՛ սպառիր ուժը հոգուդ

Մտածմունքով կարճատես.

 

Հանգիստ եղիր, աղոթք արա,

Անհիշաչար եղիր միշտ,

15 Թող քո լացով չուրախանա

Քո թշնամին ամբարիշտ։

 

Կյանքի ցավը, բախտի խաղը,

Ատելությունն անմըտի,

Հավատացի՛ր, երբեք չարժեն

20 Վրդովմունքին քո սրտի։

 

Եվ այդ սիրտը քեզ չի տված

Որ դու մաշես ամեն օր,

Այնտեղ պիտի ապրի աստված,

Ոչ թե ցավեր նորանոր։

1891

Two feasts for the same historical event

Vaհe H Apelian

There are two distinct feasts associated with Vartanian War the Armenians have been celebrating for some 17 centuries. The two feasts are drawn from the war the Armenians waged, let by Vartan Mamigonian, the commander of the Armenian forces and Father Ghevont Yerets the fiery priest who stood with Vartan in the heat of the battle.

On February 10, 2026, the Eastern Prelacy priest will commemorative Badarak at Sourp Asdvadzadzin Church in Whitinsville, MA, where a special Gheveontyants Badarak will take place followed by a dinner banquet. I

I quote Eastern Prelacy’: “This Tuesday, February 10, the Armenian Church commemorates the Feast of the Holy Ghevontian (Leontine) priests. After the Vartanantz war, a number of priests and deacons were abducted by the Persian king and imprisoned, tortured and martyred. Ghevont is revered as the leader of the group because he was an advisor to Vartan Mamigonian, and he is remembered for the inspiring message he delivered on the eve of the battle of Avarayr. Ghevont, who was highly educated, assisted Sahag and Mesrob in translating the Bible into Armenian. The Ghevontian Fathers, martyred in 454 are: Catholicos Hovsep; Bishops Sahag and Tatig; Priests Ghevont, Moushegh, Arshen, Manuel, Abraham, and Khoren; Deacons Kachach and Abraham.” 

On February 12, 2026, all the churches will commemorate the Feast of St. Vartanants, honoring the bravery of St. Vartan Mamikonian and his companios who fought to preserve the Christian faith in Armenia.

Every year the Eastern Prelacy hold requiem service in memory of the ecclesiastical fathers who served under the auspices of the Eastern Prelacy of the Armenian Apostolic Church. The Holy Trinity Armenian Apostolic Church will hold a requiem (hokehankist), this Sunday, February 8, 2026. The attached lists the priests who served the Eatsern Prelacy in whose memory the Hokehankis will take place.

 

 

Տ. Տ. Զարեհ Ա. Կաթողիկոս   Տ. Տ. Խորէն Ա. Կաթողիկոս   Տ. Տ. Գարեգին Բ. Կաթողիկոս   Տ. Հրանդ Արք. Խաչատուրեան   Տ. Մեսրոպ Արք. Աշճեան   Տ. Սմբատ Արք. Լափաճեան   Տ. Սուրէն Արք. Գաթարոյեան   Տ. Մեղրիկ Եպս. Բարիքեան   Տ. Վաղինակ Վրդ. Սիսակեան   Տ. Ղեւոնդ Ծ. Վրդ. Մարդուկէսեան   Տ. Նշան Վրդ. Փափազեան   Տ. Պարոյր Վրդ. Էքմէքճեան   Տ. Օշական Ծ. Վրդ. Մինասեան   Տ. Վահան Ծ. Վրդ. Պէրպէրեան   Տ. Մեսրոպ Քհն. Ամրիկեան   Տ. Արսէն Քհն. Վարժապետեան   Տ. Մատթէոս Ա. Քհն. Մաննիկեան   Տ. Պետրոս Քհն. Մամբրելեան   Տ. Ստեփանոս Քհն. Կարապետեան   Տ. Մեսրոպ Քհն. Տէր Յովհաննէսեան   Տ. Յուսիկ Քհն. Նախնիքեան   Տ. Ատոմ Քհն. Մելիքեան   Տ. Եղիշէ Քհն. Գասպարեան   Տ. Ղեւոնդ Քհն. Խոսրովեան   Տ. Պետրոս Քհն. Գասարճեան   Տ. Սահակ Ա. Քհն. Պալեան   Տ. Ղեւոնդ Ա. Քհն. Փափազեան   Տ. Բաբգէն Ա. Քհն. Գասպարեան   Տ. Սահակ Քհն. Եղիկեան   Տ. Ներսէս Ա. Քհն. Շահինեան   Տ. Պսակ Քհն. Սարգիսեան   Տ. Եղիշէ Ա. Քհն. Մխիթարեան   Տ. Սուրէն Ա. Քհն. Բաբախեան   Տ. Արսէն Ա. Քհն. Սիմէոնեանց   Տ. Մովսէս Ա. Քհն. Տէր Ստեփանեան   Տ. Մամբրէ Քհն. Պիպեռեան   Տ. Խաչատուր Ա. Քհն. Կիրակոսեան   Տ. Երուանդ Ա. Քհն. Երէցեան   Տ. Կոմիտաս Քհն. Տէր Թորոսեան   Տ. Մովսէս Ա. Քհն. Շրիգեան   Տ. Տիգրան Ա. Քհն. Խոյեան   Տ. Սմբատ Ա. Քհն. Տէր Մխսեան   Տ. Վահան Ա. Քհն. Ղազարեան   Տ. Աշոտ Ա. Քհն. Գոչեան   Տ. Արշաւիր Քհն. Սեւտալեան   Տ. Գուրգէն Ա. Քհն. Եարալեան   Տ. Արսէն Ա. Քհն. Յակոբեան   Տ. Սարգիս Ա. Քհն. Անդրէասեան   Տ. Սահակ Ա. Քհն. Անտէքեան Տ. Հմայեակ Ա. Քհն. Մինոյեան   Տ. Գրիգոր Ա. Քհն. Հայրապետեան Տ. Ասողիկ Ա. Քհն. Գլըճեան Տ. Վարանդ Քհն. Պետրոսեան   Տ. Սահակ Ա. Քհն. Վրթանէսեան   Տ. Վարդան Քհն. Գասապեան   Տ. Թորգոմ Ա. Քհն. Յակոբեան   Տ. Անուշաւան Ա. Քհն. Արթինեան   Տ. Գեղարդ Ա. Քհն. Պապողլեան   Տ. Արշակ Ա. Քհն. Տաղլեան   Տ. Վաչէ Ա. Քհն. Նագգաշեան   Տ. Վահրիճ Ա. Քհն. Շիրինեան   Տ. Վարդան Ա. Քհն. Առաքելեան   Տ. Կորիւն Ա. Քհն. Շրիգեան   Տ. Զաւէն Քհն. Փոլատեան   Տ. Արմէն Ա. Քհն. Իշխանեան   Տ. Մեսրոպ Ա. Քհն. Թաշճեան   Տ. Նարեկ Ա. Քհն. Շրիգեան   Տ. Մուշեղ Ա. Քհն. Տէր Գալուստեան   Տ. Վազգէն Ա. Քհն. Պեքիարեան   Տ. Նարեկ Ա. Քհն. Փէհլիւանեան   Տ. Հրայր Ա. Քհն. Նիկոլեան

His Holiness Zareh I. Catholicos   His Holiness Khoren I. Catholicos   His Holiness Karekin II. Catholicos   His Holiness Hrant Arch. Khachaturian   His Holiness Mesrob Arch. Ashjian   His Holiness Smbat Arch. Lapadjian   His Holiness Suren Arch. Kataroyan   His Holiness Meghrig Bishop Parikian   His Holiness Vaghinak Rev. Sisakian   His Holiness Ghevond V. Rev. Marduguesian   His Holiness Nshan Rev. Papazian   His Holiness Paruyr Rev. Ekmekjian   His Holiness Oshagan Rev. Rev. Minasian   His Holiness Vahan Very Rev. Berberian   His Holiness Mesrob Khn. Amrikian   His Holiness Arsen Khn. Varjapetian   His Holiness Matteos I. Fr. Mannikian   His Holiness Bedros Fr. Mambrelian   His Holiness Stepanos Fr. Karapetyan   Fr. Mesrob Fr. Ter Hovhannesian   Fr. Housik Fr. Nakhnikian   Fr. Atom Fr. Melikian   Fr. Yeghishe Fr. Kasparian   Fr. Ghevond Fr. Khosrovian   Fr. Bedros Fr. Kasardjan   Fr. Sahak Sr. Khn.  Balian   Fr. Ghevond Sr. Khn. Papazian   Fr. Babken Sr. Khn. Kasparian   Fr. Sahak Khn. Yerigian   Fr. Nerses Sr. Khn. Shahinian   Fr. Psak Khn. Sarkissian   Fr. Yeghishe Sr. Khn. Mkhitarian   Fr. Suren Sr.Khn. Papakhian   Fr. Arsen Sr. Khn. Simeoniants Fr. Movses Sr. Khn. Der Stepanian   Fr. Mambre Kn. Biberian   Father Khatchadour Sr Khn. Kirakossian   Father Yervant Sr. Khn. Yeretsian   Father Komitas Father Ter Torosian   Father Movses Sr. Khn.  Shrigian   Father Dikran Sr. Khn. Khoyan   Father Smbat Sr. Khn.  Der Mkhsian   Father Vahan Sr. Khn.   Ghazarian   Father Ashot Father Kochian   Father Arshavir Khn.Sevdalian   Father Gurgen Khn. Yararlian   Father Arsen Sr. Khn.  Hakopian Father Sarkis Sr. Khn.  Andreasian   Father Sahak Sr. Khn.  r Andekian Father Hmayak Sr. Khn.  Minoyan Father Krikor Sr. Khn.  Hayrabedian Father Asoghik Sr. Khn.  Klyjian   Father Varand Sr. Khn.  Bedrosian   Father Sahak Sr. Khn.  Vrtanesian   Father Vardan Khn. Kasabian   Father Torkom Sr. Khn.  Hakobian   Father Anushavan Sr. Khn.  Artinian Father Geghard A. Sr. Khn. Baboghlian   Father Arshak Sr. Khn.  Daghlian   Father Vache Sr. Khn.  Nagkashian   Father Vahrich Sr. Khn. Shirinian Father Vartan Sr. Khn.   Arakelyian   Father Goryun Sr. Khn.  Shrigian Father Zaven Khn.Poladian Father Armen Sr. Khn.  Ishkhanian   Father Mesrob A Sr. Khn. Tashjian Father Nareg A. Fr. Shrigian   Father Moushegh Sr. Khn. Der Kaloustian   Father Vazken Sr. Khn.  Bekiarian   Father. Nareկ Sr. Khn. Pehlivanian   Frather Hrayr Sr. Khn. Nigolian